علاقه زیاد کاربران ایرانی به اظهار نظر، نمایش دستاوردهای خود و در مجموع به ابراز وجود دراینستاگرام، دلیل خوبی است برای این که دلالت های جامعه شناسانه کنشگری در رسانه های اجتماعیموردمطالعه قرار گیرد. این نوشتار از منظر یادشده می کوشد نسبت میان کنشگری در فضای اینستاگرام باگرایش به مصرف نمایشی و احساس محرومیت نسبی کاربران آن را تحلیل کند. به این منظور در قالبروش پیمایش، پرسشنامه تحقیق تنظیم شد و در سایت پرسلاین در دسترس کاربران اینستاگرام قرارگرفت.در نهایت 542 نفر دراین پژوهش مشارکت کردند. یافته ها حاکی از آن است که شاخص کل کنشگری دراینستاگرام با مصرف نمایشی و احساس محرومیت نسبی دارای همبستگی مستقیم و معنادار است. بینمصرف نمایشی و احساس محرومیت نیز همبستگی مثبت وجود دارد. به این ترتیب، فرضیه اصلی تحقیقتأیید شد. امروزه کاربران رسانه های اجتماعی، سرمایه های واقعی یا جعلی خود را از طریق به نمایشگذاشتن آن، به مصرف می رسانند و از این رهگذر هویت خویش را می سازند. این فرایند می تواند احساسمحرومیت نسبی مخاطبان را برانگیخته سازد و مجددا زمینه ساز مصرف نمایشی شود و این فرایند پیوستهتولید و بازتولید می شود. در انتهای مقاله، دلالت های اجتماعی این واقعیت مورد بحث قرارگرفته است.

سیاسی سازی هویت پر کاربردترین و مرتبط ترین واژه برای محوری ترین موضوع مورد بحث در این مقاله می باشد. اهمیت ویژه هویت مردم و نگرانی های امنیت داخلی ارتباط تنگاتنگی با میزان سیاسی سازی هویت اجتماعی دارد. هر چه این هویت ها بیشتر سیاسی شوند به همان میزان خشونت بیشتری نشان می دهند و تبدیل به یک موضوع نگران کننده می شوند که باید با آن برخورد شود. با بکارگیری «تئوری محرومیت نسبی» در راستای اذعان به اهمیت امنیت اجتماعی، این مقاله تحقیقی، دیدگاه های بی نظیری را در زمینه چگونگی رخداد فرآیند سیاسی سازی ارائه می کند. این مقاله بررسی می کند که چگونه هویت، مشروعیت و مخالفت با نظام می توانند یک سیستم امنیتی پویا تعریف کنند. این مقاله بر پایه منابعی تهیه شده است که به لحاظ روش تحقیق برپایه مباحث تئوریک تشکیل می شود و این تئوری ها توسط اطلاعات علمی اجتماعی و تاریخی پشتیبانی می گردند. این مقاله با تلفیق مفاهیم امنیت اجتماعی و محرومیت نسبی اقدام به ترکیب دو تئوری مرتبط می کند و بدین ترتیب نقش نوین و اساسی را در کمک به فهم پیچیدگی پیچیدگی های امنیت داخلی و فرآیند هویت سیاسی بازی می کند. اصل مقاله به صورت متن کامل انگلیسی، در بخش انگلیسی قابل رویت است.

تحولاتی که ازسال 2011منطقه خاورمیانه رادربرگرفت از کشورتونس آغازشده و سرانجام دیگرکشورهای عربی خاورمیانه را نیز تحت تأثیرقرارداد. علل و عوامل گوناگونی از جمله فقر، فساد موجود در کشورها، حضورحاکمان مستبد در رأس حکومت در بروز این تحولات نقش داشته اند. یکی از عوامل تأثیرگذاردر بروز اعتراضات مردمی مساله ی محرومیت است. آنچه مسلم است اینکه نادیده گرفتن و بی توجهی و نیز سرکوب خواسته ها ونیازهای مردم، محرومیت را در پی خواهد داشت که به مرور این مساله از حالت ذهنی خارج شده و در قالب خشونت و اعتراضات عمومی نمایان می شود. ازجمله ی کشورهایی که با این تحولات واعتراضات مردمی مواجه شد، کشوریمن بود. این نوشتار سعی دارد تا اعتراضات مردمی در یمن را در چارچوب نظریه ی محرومیت نسبی تد رابرت گار مورد بررسی قرار داده و نقش محرومیت در بروز حرکت های مردمی در این کشور دردوران حکومت علی عبداله صالح نشان دهد.

جامعه ایران در کمتر از یک دهه گذشته چندین بار آبستن اعتراضات سیاسی بوده است. از جمله، به دنبال افزایش قیمت بنزین در آبان 1398، اعتراضاتی در شهرهای ایران رخ داد که منجر به بی­ ثباتی ­سیاسی در سطح جامعه شد. این پژوهش، احساس محرومیت نسبی را به عنوان عامل مهم این اعتراضات خشونت­ بار در کانون توجه قرار داده­ است. با هدف کاستن از پتانسیل خشونت سیاسی در جامعه ایران، درصدد پاسخ به این سؤال هستیم: نحوه شکل ­گیری و تأثیر محرومیت نسبی بر بی­ ثباتی سیاسی در آبان ماه 1398 چگونه بوده است؟ در پاسخ به این پرسش فرضیه­ ای که این مقاله بر آن تاکید دارد از این قرار است: با روی کار آمدن دولت دوم روحانی در سال 1396، انتظارات ارزشی (رفاهی، قدرتی، بین­ الاشخاصی) در بین افراد جامعه افزایش یافت اما امکانات مردم برای دستیابی به اهداف کاهش یافت. ناکامی در دستیابی به اهداف، منجر به شکل­ گیری محرومیت نسبی تصاعدی شد. یافته ­های پژوهش نشان می­ دهد تکانه افزایش قیمت بنزین، فرصتی برای ابراز این نارضایتی فراهم کرد. این نارضایتی در چارچوب ارتباطات جدید و فرهنگ اینترنت خود را بازیافت و شبکه ­های اجتماعی نقشی بی­بدیل در گسترش نارضایتی ­ها ایفا کردند. نتیجه بی­ ثباتی سیاسی در آبان 1398 بود. مقاله حاضر با کاربست نظریه محرومیت نسبی تد رابرت گر و با روش ردیابی فرایند(روش علی) نگارش یافته است. روش گردآوری داده ­ها نیز کتابخانه ­ای است.

هدف و زمینه: هدف از انجام این پژوهش، بررسی تأثیر نقش محرومیت نسبی (محرومیت اقتصادی و محرومیت اجتماعی) بر گرایش به خشونت سیاسی شهروندان تهرانی می  باشد. از آنجا که طی سال  های اخیر، کنش  های خشونت آمیز شهروندان بهویژه در شهر تهران، رو به فزونی است، بررسی جامعه  شناختی این پدیده می  تواند گامی مهم در شناخت آن و اتخاذ تصمیمات مبتنی بر روش  های علمی بردارد. روش تحقیق: تحقیق حاضر از نظر هدف کاربردی روش آن، تبیینی-پیمایشی می باشد. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه محقق  ساخته استفاده شده است. جامعه مورد مطالعه این تحقیق، کلیه افراد 18 سال به بالای ساکن شهر تهران در سال 1399 هستند که حجم نمونه با استفاده از نرم  افزار spss sample power، 1009 نفر تعیین گردید. نمونه  های این تحقیق به روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. پس از جمع آوری اطلاعات و ورود داده  ها در نرم افزار spss، ضریب آلفای کرونباخ برای متغیر خشونت سیاسی 78/0، احساس محرومیت اجتماعی 82/0 و احساس محرومیت اقتصادی 89/0 محاسبه شد، همچنین از روش  های آماری نظیر تحلیل تک متغیره (شاخص  ها گرایش به مرکز و پراکندگی) و مدل  سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. یافته ها و نتیجه گیری: مهم  ترین یافته  های این پژوهش حاکی از آن است که احساس محرومیت اقتصادی به طور مستقیم بر گرایش به خشونت سیاسی اثرگذار نبوده و اثر آن بر متغیر وابسته پژوهش (گرایش به خشونت سیاسی) به طور غیر مستقیم از طریق اثرگذاری بر احساس محرومیت اجتماعی معنا پیدا می  کند. هر چند این میزان اثر نیز بسیار ضعیف است (ضریب تأثیر برابر با 08/0). در مقابل، احساس محرومیت اجتماعی با ضریب تأثیر 29/0، به طور مستقیم بر گرایش به خشونت سیاسی شهروندان اثرگذار بوده است. همچنین، احساس محرومیت اقتصادی با ضریب تأثیر 28/0 بر احساس محرومیت اجتماعی اثرگذار بوده است. نتایج این پژوهش نشان داد با افزایش احساس محرومیت اجتماعی، گرایش به خشونت سیاسی بیشتر می  شود. همچنین، احساس محرومیت اقتصادی، به طور مستقیم بر گرایش به خشونت سیاسی اثرگذار نمی  باشد.

کاهش فقر به عنوان مهمترین هدف سیاستگذاری اجتماعی، جنبه های فراتر از اقتصاد و بازار را دربر می گیرد و ناظر به سویه های مختلف کیفیت زندگی است. در این مقاله به دنبال پاسخی برای این مسأله هستیم که احساس محرومیت نسبی چه رابطه ای با کیفیت زندگی دارد. جمعیت آماری را افراد 18 سال به بالا که در سال1400 در شهر تهران ساکن بوده تشکیل داده اند. روش تحقیق پیمایشی و اطّلاعات با تکنیک مصاحبه رو در رو در قالب پرسش نامه، گردآوری شده است. حجم نمونه 404 نفر و نمونه ها به روش نمونه گیری احتمالی از نوع خوشه ای سیستماتیک انتخاب شده اند. برای داوری در باب فرضیات، از آزمون ضریب همبستگی (پیرسون، اسپیرمن)، رگرسیون چند متغیره و تحلیل مسیر استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که: با کاهش احساس محرومیت نسبی شهروندان، کیفیت زندگی افزایش می یابد و بالعکس. در صورتی که با افزایش بهزیستی مادی، ارزش های رفاهی، درآمد خانواده و طبقه اجتماعی شهروندان، کیفیت زندگی نیز افزایش می یابد. همچنین درآمد و پس انداز خانواده در دوران شیوع کووید 19کاهش یافته است. پس می توان گفت: حق برخورداری از فرصت برابر، تأثیر مستقیم بر رفاه شهروندان دارد و این تأثیر از طریق ارائه خدمات یا درآمد است. از آنجایی که فقر و ناسلامتی دو روی یک سکه اند و فقر، خود محرومیت و نابرابری و ناامنی می آفریند، پس برابر دانستن افراد در مقابل قانون، ایجاد فرصت های برابر برای همه در قالب توزیع امکانات و منابع بصورت یکسان، می تواند زمینه مناسبی را برای تحقق عدالت و افزایش کیفیت زندگی در جامعه فراهم آورد.

اتخاذ سیاست های باز اقتصادی و محدودیت های سیاسی، هم زمان با توسعه و گسترش شبکه های ارتباطی بین المللی زمینه مساعدی را فراهم کرد تا جوانان عرب که نوعی محرومیت نسبی را در حوزه های مختلف سیاسی و اقتصادی و اجتماعی حس می کردند، خشم و اعتراض خود را از طریق جنبش های انقلابی به نمایش بگذارند.این خروش و خیزش انقلابی به تدریج به سایر کشورهای عرب نیز کشیده شد و باتوجه به ساختار غیردموکراتیک موجبات نگرانی سردمداران عرب را فرهم نمود، به گونه ای که با نگرانی به دنبال اتخاذ سیاست هایی جهت رفع بیکاری و فساد و فقر برآمدند. مقاله حاضر، به بررسی دلایل اقتصادی انقلاب مصر و تونس می پردازد. سوال اصلی این مقاله آن است که دلیل وقوع جنبش های اخیر در این دو کشور چه بوده است؟ با این فرض که دلایل اقتصادی به ویژه فقر و بیکاری در میان طبقه متوسط موجب اصلی انقلاب بوده است. این مقاله با استفاده از نظریه محرومیت نسبی رابرت گار به بررسی نقش سیاست های اقتصادی دولت های بن علی و مبارک در ایجاد طبقه متوسط جدید و بالارفتن سطح محرومیت نسبی در این کشورها می پردازد که درنهایت به جنبش های انقلابی سال های 2010 و 2011 منجر گردید.

مقاله حاضر ماخوذ از نتایج یک مطالعه تجربی در باب محرومیت نسبی، با دو مولفه شناختی (ادراکی) و عاطفی (احساسی) است. بنیان های نظری این تحقیق عمدتا بر آرای جیمز دیویس، آبرامز، تاجفل وترنر، لئون فستینگر، راولز و تیرابوسکی و ماس، استوار است. در این پژوهش نقطه عزیمت رویکرد نظری در تبیین این فرایند بر هر دو مولفه عاطفی و شناختی محرومیت نسبی مبتنی است. جامعه آماری پژوهش را جوانان متعلق به گروه سنی 18 تا 30 سال ساکن در شهر تهران تشکیل می دهد که 860 نفر از آنان به عنوان نمونه آماری با استعانت از روش نمونه گیری احتمالی PPS انتخاب شده اند. نتایج پژوهش مبین آن است که:- میان احساس محرومیت نسبی (مولفه عاطفی) و محرومیت نسبی ادراکی (مولفه شناختی) رابطه معنی داری وجود دارد.- میان احساس محرومیت نسبی و هر یک از متغیرهای وضعیت فعالیت اقتصادی (اشتغال)، سن، جنس، تحقیقات، درآمد و وضع مالکیت مسکن رابطه وجود دارد.نتایج حاصل از نیکویی برازش مدل نظری از طریق کاربرد رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر نیز مبین آن است که متغیرهای وضع مالکیت مسکن، جنس، درآمد ماهانه خانوار، سن، وضعیت تاهل، سطح تحصیلات، وضعیت فعالیت، و بعد خانوار، به ترتیب بیشترین تغییرات متغیر وابسته (احساس محرومیت نسبی) را تبیین می کنند. اثر کل متغیرهای مستقل بر روی متغیر وابسته برابر 69.6 درصد است.

این تحقیق چگونگی بازتاب محرومیت نسبی در آثار شعرای معاصر قشقایی را بررسی می کند. در اینجا، از نظریة رابرت گر تنها به عنوان راهنما و شاهد استفاده شده است. با تحلیل محتوای اشعار شاعران موردمطالعه، مشخص می گردد که نه تنها محرومیت در قوم قشقایی وجود دارد بلکه شاعران قشقایی هم، در اشعار خود به این موضوع پرداخته اند. همچنین مشخص می شود که برداشت و شیوة سازش یا برخورد شاعران با مسئلة محرومیت یکسان نیست؛ ازجمله اعتراض و مبارزة انقلابی با منبع محرومیت، یا پذیرش و کنار آمدن با پدیدة محرومیت به عنوان امر طبیعی و یا توسل به قدرت های فراطبیعی و امداد الهی. پس از کشف و دسته بندی مقوله ها، راه هایی نیز برای کاهش محرومیت پیشنهاد خواهد شد.